Szanse i przeszkody w podjęciu zatrudnienia – ciąg dalszy

Kolejne pytanie brzmiało: Jak Pan/i sądzi, jaki procent młodzieży niepełnosprawnej (w wieku 18-29 łat) po zakończeniu nauki chciałby: pracować na otwartym rynku pracy, pracować na chronionym rynku pracy, nie podejmować zatrudnienia? Obliczone na podstawie udzielonych odpowiedzi średnie wskazań procentowych (wartości od 0 do 100) wskazują na podobny rozkład odpowiedzi jak w poprzednim pytaniu, z wyjątkiem kategorii: nie podejmować zatrudnienia. W ocenie pracowników urzędów pracy, co siódmy młody niepełnosprawny nie chciałby lub nie mógłby po skończeniu nauki podejmować zatrudnienia:

– pracować na otwartym rynku pracy – 48,9%:

– pracować na chronionym rynku pracy – 35,8%:

– nie podejmować zatrudnienia – 15,2%.

Średnia obliczona dla powiatów grodzkich w stosunku do powiatów ziemskich była wyższa w odniesieniu do zatrudnienia na otwartym rynku pracy (odpowiednio: 53,9% i 47,7%), niższa zaś w wypadku zatrudnienia na chronionym rynku pracy (odpowiednio: 32,3% i 36,7%). Natomiast zbliżone były średnie w wypadku odpowiedzi odnoszącej się do nie podejmowania zatrudnienia (odpowiednio: 14,7% i 15,3%). W powiatach o niskiej i średniej stopie bezrobocia nieco częściej niż w powiatach o wysokiej stopie bezrobocia wskazywano na otwarty rynek pracy (odpowiednio: 51,5%: 49,3%: 46,0%). Modal- na, czyli najczęściej wybierana wartość dla zatrudnienia na otwartym rynku pracy wynosiła: 40-50%, dla zatrudnienia na chronionym rynku pracy: 20-30%, dla kategorii nie podejmować zatrudnienia do 10%.

Przytoczone odpowiedzi wskazują, że w zdecydowanej większości pracownicy urzędów pracy uważają, że obecnie potencjał zawodowy młodych osób niepełnosprawnych jest niewykorzystany. W ich ocenie blisko 90% osób w wieku 18-29 lat po zakończeniu nauki, powinno podejmować zatrudnienie, a około 85% gotowa byłaby podjąć jakieś formy pracy. Jednak duży odsetek pracowników urzędów pracy wybierał jako potencjalne miejsce pracy dla młodych osób niepełnosprawnych chroniony rynek pracy. Większa otwartość na zatrudnienie na otwartym rynku pracy występowała w powiatach grodzkich20 i z niską stopą bezrobocia. Ważnym elementem formułowanych poglądów była też wiedza pracowników urzędów pracy i model organizacyjny pracy z osobami niepełnosprawnymi funkcjonujący w PUP. Wątek ten jest rozwinięty w dalszej części opracowania21.

Szanse na znalezienie zatrudnienia a wykształcenie i niepełnosprawność

Kolejny problem łączący się z aktywizacją zawodową młodzieży niepełnosprawnej to zróżnicowane szanse na pracę osób mających różne rodzaje niepełnosprawności i poziom wykształcenia. Pracowników urzędów pracy spytaliśmy o szanse młodych osób niepełnosprawnych na znalezienie zatrudnienia w powiecie lub jego najbliższych okolicach, uwzględniając specyficzne cechy poszczególnych grup osób niepełnosprawnych. Kategorie osób niepełnosprawnych zróżnicowaliśmy ze względu na takie cechy, jak: wykształcenie (wyższe magisterskie i licencjackie, policealne, średnie zawodowe, średnie ogólne, zasadnicze zawodowe, gimnazjalne, podstawowe i podstawowe nieukończone, specjalne), stopień niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany, lekki), rodzaj niepełnosprawności22 (upośledzenie umysłowe, choroby psychiczne, zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu, choroby narządu wzroku, uszkodzenia narządu ruchu, epilepsja, choroby układu oddechowego i układu krążenia, choroby układu pokarmowego, choroby układu moczowo-płciowego, choroby neurologiczne).

W opinii 73,5% pracowników PUP szanse na znalezienie zatrudnienia w powiecie lub jego najbliższych okolicach przez młode osoby niepełnosprawne z wyższym wykształceniem są duże lub raczej duże. Ponad połowa z nich uznała, że takie szanse na pracę w ich środowisku lokalnym mają osoby niepełnosprawne z wykształceniem policealnym (59,7%) i średnim zawodowym (57,3%), ponad jedna trzecia z zasadniczym zawodowym (40%), a co piąty, z wykształceniem średnim ogólnym (23%) (tabela 5) W pozostałych kategoriach wykształcenia pracownicy PUP zgodnie wskazywali, że praktycznie nie ma szans na znalezienie zatrudnienia na ich terenie. Zsumowane odsetki odpowiedzi raczej małe i małe wynosiły w wypadku wykształcenia gimnazjalnego – 94,4%, podstawowego ukończonego i nieukończonego – 94,9%, specjalnego – 96,1%.

Szanse na znalezienie zatrudnienia a wykształcenie i niepełnosprawność cz. II

Do wyboru kategorii: rodzaj niepełnosprawności posłużyliśmy się klasyfikacją stosowaną w praktyce i sprawozdawczości statystycznej urzędów pracy. Opinie pracowników urzędów pracy dotyczące szans na zatrudnienie w zależności od posiadanego wykształcenia były w tym pytaniu zbliżone. Na zbieżność poglądów wskazują niskie odchylenia standardowe obliczone dla średnich (wartości: 1 – duże do 4 – małe):

– wyższe magisterskie lub licencjackie – 2,08 (odchylenie standardowe 0,81):

– policealne – 2,41 (0,74):

– średnie zawodowe – 2,46 (0,69):

– zasadnicze zawodowe – 2,69 (0,78):

– średnie ogólnokształcące – 2,96 (0,69):

– gimnazjalne – 3,65 (0,58):

– podstawowe i podstawowe nieukończone – 3,75 (0,53):

– specjalne – 3,76 (0,47).

W wypadku wykształcenia wyższego (magisterskiego, licencjackiego) na największe szanse zatrudnienia wskazywali pracownicy z powiatów o najwyższej stopie bezrobocia, powyżej 23% – 79,5% (stopa bezrobocia 17-23% – 74,2%, poniżej 17% – 67,0%) oraz Górnego Śląska – 80,0% i Ziem Zachodnich i Północnych – 78,4%, co być może ma uzasadnienie w braku kadr z wyższym wykształceniem w tych regionach. Analizując rozkład odpowiedzi według województw to największe szanse na pracę dla osób niepełnosprawnych z wyższym wykształceniem deklarowali pracownicy z województw: dolnośląskiego, podlaskiego, warmińsko-mazurskiego, pomorskiego (zsumowane kategorie duże i raczej duże, w kolejności: 88,0%, 85,7%, 85%, 83,4%).

Zróżnicowanie szans na znalezienie zatrudnienia w powiecie lub jego najbliższych okolicach w ocenie pracowników PUP uwarunkowane było także posiadanym stopniem niepełnosprawności. Zdecydowanie niekorzystna była sytuacja młodych osób niepełnosprawnych ze znacznym stopniem niepełnosprawności – 93,7% respondentów uznało, że mają oni raczej małe lub małe szanse na znalezienie pracy (tabela 6). Odsetki te dla osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności wynosiły – 58,8%, lekkim – 38,8%.

Zostaw komentarz