System rehabilitacji zawodowej w Polsce

Krytyka funkcjonującego w Polsce systemu rehabilitacji zawodowej i zatrudnienia osób niepełnosprawnych i zalecenia organizacji międzynarodowych (UE, MOP, ONZ, OECD) wskazują na konieczność jego zmian w kierunku zwiększania szans zatrudnienia osób niepełnosprawnych na otwartym rynku pracy. Autorzy raportu UNDP podkreślają, że dla krajów wstępujących do Unii Europejskiej szczególne znaczenie miała dyrektywa 2000/78 ustanawiająca ogólne ramy w zakresie równouprawnienia w zatrudnieniu, zakazująca bezpośredniej i pośredniej dyskryminacji, także w stosunku do osób niepełnosprawnych8. W postulatach organizacji międzynarodowych najczęściej pojawiającymi się pojęciami w odniesieniu do osób niepełnosprawnych są: integracja (inkluzja) i partycypacja. Za warunek osiągnięcia integracji społecznej i pełnego uczestnictwa w życiu społecznym osób niepełnosprawnych uznaje się podjęcie pracy, przede wszystkim na otwartym rynku pracy.

Głównym instrumentem wyrównywania dostępu do pracy osób niepełnosprawnych na co kładą na przykład nacisk wytyczne Międzynarodowej Organizacji Pracy, jest obecnie niedyskryminacyjne prawo, szczególnie to regulujące sferę zatrudnienia9. Istotne są również działania państwa, podejmowane w ramach polityki społecznej. Celem działań afirmacyjnych, podejmowanych przez państwo jest wyrównywanie szans zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Działania te, określane także jako pozytywna dyskryminacja, zapewniają grupom społecznie upośledzonym różne formy preferencyjnego traktowania. W odniesieniu do osób niepełnosprawnych ich celem powinno być zapewnienie możliwości dostępu do zatrudnienia i przystosowanie stanowiska pracy za pomocą wsparcia technicznego.

Rozwijane obecnie programy i systemy zatrudnienia osób niepełnosprawnych zmierzająw kierunku coraz większej dostępności i rozwoju form zatrudnienia na otwartym rynku pracy. Utrzymywane jest zatrudnienie chronione, obejmujące specjalnie zorganizowane miejsca pracy dla osób niepełnosprawnych mających małe szanse z powodu dotkliwości swojej dysfunkcji lub ograniczonej wydajności. Jednak nawet dla tych grup rozwijane są różne formy zatrudnienia wspieranego na otwartym rynku pracy, na przykład z udziałem asystenta pracy czy poprzez tworzenie grup zadaniowych (zatrudnienie enklawo- we, mobilne zespoły pracy). Osoby niepełnosprawne mogą podejmować zatrudnienie na otwartym rynku pracy, zarówno w ramach zatrudnienia wspieranego jak i zatrudnienia swobodnego. W ramach tych rynków pracy mogą być rozwijane typowe i nietypowe formy zatrudnienia.

Celem niniejszego rozdziału jest diagnoza rynku pracy młodych osób niepełnosprawnych sformułowana na podstawie ocen pracowników Powiatowych Urzędów Pracy oraz szukanie uwarunkowań niskiej aktywności zawodowej tej grupy społecznej. W rozdziale następnym zostaną przedstawione opinie pracowników urzędów pracy dotyczące wykorzystania różnych form zatrudnienia na otwartym rynku pracy i ocena ich wykorzystania w celu zwiększenia aktywności zawodowej młodych osób niepełnosprawnych.

Zostaw komentarz