Status młodych osób niepełnosprawnych na rynku pracy cz. II

Takie przyczyny niskiej aktywizacji zawodowej młodych osób niepełnosprawnych, jak układ zachęt ekonomicznych i brak silnej motywacji do zatrudnienia, wywierają wpływ na poziom aktywizacji osób niepełnosprawnych i są związane także z ich poziomem wykształcenia. Silnie określają typowe korzyści z sytuacją zatrudnienia i wpływają na ryzyko, związane z poszukiwaniem pracy. Ci, którym udało się zdobyć pracę, otrzymują niskie płace, niewiele różniące się od dochodu ze świadczeń rentowych. Motywację do podjęcia pracy przez niepełnosprawnych osłabia więc wysokość płac, na jakie mogą liczyć na tych stanowiskach, które są dla nich w praktyce dostępne. Obawa przed rezygnacją ze świadczeń rentowych jest wzmacniana przez duże ryzyko nie znalezienia zatrudnienia po ich zrzeczeniu się. Postawy lękowe, choć wiążą się silnie z socjalizacją, wynikają tutaj także z antycypowanych szans na rynku pracy.

W diagnozie przyczyn niepodejmowania pracy, pojawia się bardzo negatywna ocena przygotowania zawodowego młodych osób niepełnosprawnych pod względem kwalifikacji formalnych i umiejętności społecznych. Jest to negatywne obciążenie, które jest dość trudno korygować lub na nowo kształtować, wtedy gdy przystępuje się do poszukiwania pracy. Są one silnie zdeterminowane wcześniejszą ścieżką zawodową i życiową młodego niepełnosprawnego. Instrumenty, jakimi dysponują PUP-y – jak przekwalifikowanie, czy trening umiejętności społecznych – muszą mieć ograniczoną skuteczność, gdyż trafiają na barierę związaną ze stanem zastanym. Ta diagnoza sytuacji, widoczna w różnych odpowiedziach badanych jest o tyle znacząca, że powinna, jak się wydaje, pozostawać w korespondencji z podejmowanymi kierunkami działań na rzecz aktywizacji młodych osób niepełnosprawnych.

W sytuacji posiadania nieadekwatnych kwalifikacji, częstej potrzeby zmiany profilu wykształcenia, istotne jest, jak na to reaguje sama młodzież niepełnosprawna, jaka część z niej kontynuuje naukę, a jaka część pozostaje w domu. Dla zbadania tego aspektu problemu i uzyskania choćby fragmentarycznej wiedzy, w realizowanym badaniu skierowano do PUP prośbę o podanie szacunkowych udziałów osób uczących się, pracujących, poszukujących pracy i pozostających w domu w ogólnej liczbie młodych niepełnosprawnych (tabela 4). Tego rodzaju liczby nie mogą mieć charakteru tak ścisłego, jak inne dane statystyczne, są jednak wskazówką pomocną dla oceny zjawiska.

Małe zainteresowanie i duża nieefektywność szkoleń wśród niepełnosprawnych

W odczuciu pracowników PUP największa część młodych niepełnosprawnych bądź pozostaje w domu, bądź rejestruje się jako osoby bezrobotne (tabela 4). Na te dwie kategorie przypada w ich ocenach połowa młodzieży. Nauką objęta jest niewielka część młodych osób niepełnosprawnych, w granicach jednej szóstej – jednej piątej, a pewna mała grupa znajduje pracę bezpośrednio po ukończeniu szkoły średniej. W tych szacunkach zwraca uwagę mała proporcja uczących się, mimo że nauka w przypadku osób niepełnosprawnych trwa dłużej. Jeśli spojrzeć na te liczby z punktu widzenia typowych przeszkód w zatrudnieniu, to raczej oznaczają one pogłębienie sytuacji wyjściowej. Młodzież niepełnosprawna ulega dezaktywizacji zawodowej już na starcie, prawie natychmiast po zakończeniu nauki, a potem jej szanse wejścia na rynek pracy stale maleją.

W badaniu starano się także zweryfikować hipotezę, że wśród młodych osób niepełnosprawnych może występować małe zainteresowanie i duża nieefektywność szkoleń, jak też problemy z ukończeniem stażów. Możliwość wystąpienia takich zjawisk sygnalizowały badania wstępne4. Nie uzyskano jednak z odpowiedzi na ankietę jednoznacznej oceny. Pytania wprost o to zjawisko lub poprzez pośrednie wskaźniki, dały odpowiedź negatywną. Mogło to wynikać z tego, że szkolenia są często podejmowaną przez PUP-y formą działania, a pytanie negowało wartość tej formy. Natomiast kwestia ta pojawiała się niekiedy przy udzielaniu odpowiedzi na inne punkty ankiety, jak w pytaniu o model działania urzędu

Urząd pracy wychodzi z różnymi formami aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych /szkolenia, zajęcia aktywizacyjne/ – małe zainteresowanie (powiat sokołowski)5.

Zostaw komentarz