Postulaty osób niepełnosprawnych odnośnie pracy

Brak możliwości finansowania lub dofinansowania kształcenia osób niepełnosprawnych na poziomie szkoły średniej lub policealnej przez PUP (275). Program Junior ma zbyt słabe zachęty dla pracodawców (198).

Read the rest of this entry »

Polityka rozwiązywania problemów osób niepełnosprawnych

Starostwa powiatowe z reguły nie tworzą wewnątrz własnych urzędów stanowisk pracy do spraw osób niepełnosprawnych, starając się powierzać realizację zadań Powiatowym Centrom Pomocy Rodzinie lub bezpośrednio na przykład regionalnym strukturom PFRON, czy organizacjom pozarządowym. Podkreśla się przy tym, że w szczególności w środowiskach wiejskich najważniejsze znaczenie we wsparciu osób niepełnosprawnych odgrywają nieformalne kontakty osobiste. W deklaracjach znacznej części urzędników powiatowych przewija się swoisty motyw bezradności, swoistej bierności wobec możliwości rozwiązywania problemów społecznych związanych z niepełnosprawnością. Najczęściej wyrażana postawa, to przekonanie, że najważniejszym zadaniem jest udzielenie pomocy socjalnej osobom niepełnosprawnym, niedopuszczenie do tego, aby zostały one bez środków do życia.

Read the rest of this entry »

Osoby niepełnosprawne i dostęp do edukacji

Powszechnie stosowanym rozwiązaniem zapewniającym osobom niepełnosprawnym dostęp do edukacji są klasy integracyjne. Prowadzone są one głównie w szkołach podstawowych i gimnazjach. Problemem jest jednak możliwość kontynuowania kształcenia się na poziomie liceum i wyższym. W tej części rynku edukacyjnego mamy do czynienia ze znacznie uboższą ofertą. Wprawdzie w większości szkół wyższych funkcjonują pełnomocnicy do spraw osób niepełnosprawnych, to jednak ograniczenia finansowe i materialne są na tyle poważne, że możemy stwierdzić, że osoby niepełnosprawne studiujące na uniwersytetach czy politechnikach nadal stanowią zjawisko wyjątkowe.

Read the rest of this entry »

Osoby niepełnosprawne a instytucje publiczne

Problemy barier zdrowotnych mogą być rozwiązane tylko poprzez odpowiednią opiekę medyczną i efektywne metody rehabilitacji. Bariery techniczne można usunąć lub ograniczyć poprzez odpowiednie inwestycje infrastrukturalne (na przykład likwidacja barier architektonicznych w miejscach i budynkach publicznych, w środkach publicznego transportu) i poprzez stworzenie mechanizmów umożliwiających udostępnienie odpowiedniego wyposażenia technicznego dla pracy osoby niepełnosprawnej. Trzeba być jednak świadomym faktu, iż są to tylko warunki wstępne do integracji społecznej ludzi niepełnosprawnych: one muszą być wypełnione, ale nie są wystarczające do tego, aby osiągnąć pożądany rezultat. Aby wykorzystać szanse wynikające z udanego leczenia czy rehabilitacji medycznej i z likwidacji barier technicznych, osoby niepełnosprawne muszą ponadto posiadać odpowiednią motywację osobistą do uczestnictwa w życiu społecznym oraz napotkać sprzyjające warunki społeczne, na jakie składają się: przyjazne nastawienie ludzi oraz instytucji publicznych. Jak pokazały badania panelowe zrealizowane przez zespół socjologów z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, najważniejszym problemem w odniesieniu do osób niepełnosprawnych jest syndrom wycofania się i bierności3. Taka postawa życiowa jest charakterystyczna dla zdecydowanej większości osób niepełnosprawnych. Przeciwstawną postawę reprezentują osoby tworzące kategorię „aktywnych życiowo”. Cechami wyróżniającymi tę kategorię są młody wiek i wyższy poziom wykształcenia. Co jest bardzo istotne, wykształcenie i wysokie kwalifikacje są czynnikami, które niezależnie od wieku wpływają na wyższy poziom aspiracji i dążenie do integrowania się do normalnych warunków życia społecznego. Można więc przyjąć, że zdobywanie wykształcenia i kwalifikacji zawodowych na możliwie najwyższym poziomie, jest dla osoby niepełnosprawnej ścieżką do zapewnienia sobie właściwego miejsca w społeczeństwie i jest ogromną szansą na przełamanie barier psychospołecznych. Jak zaświadcza międzynarodowa praktyka, stwarzanie szans edukacyjnych dla osób niepełnosprawnych jest najbardziej skuteczną metodą wyzwalania ich z getta „inwalidztwa”, które oznacza beznadziejność i uzależnienie od pasywnych form pomocy społecznej (zasiłki, opieka środowiskowa) nastawionych na zaspokajanie elementarnych potrzeb, ale nie stwarzających w ogóle szans na uaktywnienie człowieka dotkniętego różnymi formami ułomności fizycznych lub psychicznych.

Read the rest of this entry »

Ocena systemu szkolnego

Podsumowując, system szkolny jest oceniany jako jedno ze źródeł i to znaczące, odpowiadające za niską aktywizację młodzieży niepełnosprawnej. Dotyczy to zarówno przygotowania czysto zawodowego, jak i uczenia społecznego do pełnienia przyszłych ról zawodowych. Te oceny wystąpiły w odniesieniu do obu etapów kształcenia osób niepełnosprawnych – ogólnego i czysto zawodowego. Szkoła masowa traktuje niepełnosprawnych jako przypadek trudny i z tego powodu pojawia się tendencja do ich marginalizacji. Szkoła „radzi” sobie z problemami edukacyjnymi osób niepełnosprawnych poprzez obniżanie kryteriów i wymagań, a także wypychanie na zewnątrz – do szkół specjalnych. Natomiast rzadko występuje tendencja do pomagania osobom niepełnosprawnym w nadążaniu za resztą uczestników systemu szkolnego, mimo że w przypadku powstania bardziej znaczącego zapóźnienia w nauce, łatwo może to uruchomić negatywną, kumulatywną spiralę. W efekcie młodzi niepełnosprawni uzyskują gorszą wiedzę, silnie skorelowaną z poczuciem niższej wartości i mniejsze szanse na poradzenie sobie z trudnościami życiowymi. Tworzy się u nich zaczątek postaw biernych i roszczeniowych. W dużej mierze dalsza ich trajektoria szkolna jest już wtedy zdeterminowana. Taki efekt działania szkoły wynika z braku odpowiedniej wiedzy i umiejętności u nauczycieli, ale ma na to także wpływ przeciążenie nauczycieli zadaniami i ograniczone środki finansowe szkoły. Natomiast szkoły specjalne grożą trwałą stygmatyzacją ich wychowanków – trafienia w środowisko osób niepełnosprawnych o znacznym upośledzeniu i uzyskania określonej etykiety społecznej, z którą trudno jest potem trafić na otwarty rynek pracy.

Read the rest of this entry »

Niepełnosprawni i silne bodźce wynagradzające ich wysiłki

W tym procesie duże znaczenie mają nagrody, dosłownie, jak i w szerszym społecznym sensie. Niekiedy w stosowanych metodach wychowawczych zabiegano o stosowanie wypłat i nagród powstających w efekcie opanowywanych właśnie czynności, takich jak na przykład sprzedaż rysunków i efektów twórczości plastycznej.

Read the rest of this entry »

Niepełnosprawni a edukacja na poziomie wyższym

Jeśli chodzi o osoby niepełnosprawne, to z racji tego, że jest to uczelnia otwarta, to takich osób jest sporo. Do biura karier trafia naprawdę ułamek z tych osób. […] Mamy organizowane szkolenia, warsztaty też w tym budynku, w którym studenci mają ułatwiony dostęp, natomiast nikt się nie zgłasza. Mnie jest trudno powiedzieć dlaczego tak jest. […] Zauważam […] taką tendencję, […] że jeżeli coś jest dla ogółu studentów, to niekoniecznie dla nich, natomiast jeżeli byśmy skierowali te szkolenia tylko i wyłącznie dla tej grupy osób, to byłoby dużo większe zainteresowanie. […] Natomiast, w moim odczuciu, jeżeli są to osoby, które studiują na uczelni, […] która jest integracyjna, to my nie musimy wychodzić z każdą naszą ofertą […] jakby rozdzielać jej. [… J Ci ludzie studiują i pozyskują wiedzę, żeby normalnie funkcjonować w społeczeństwie, a nie korzystać tylko z tych uprzywilejowanych czy wyspecjalizowanych form skierowanych do nich. […] Też […] z doradcą zawodowym można się umówić na indywidualną konsultację telefoniczną, w dowolnym miejscu […] na terenie uczelni. W zasadzie żadna z tych osób niepełnosprawnych się nie zgłosiła. Jeśli chodzi o pośrednictwo pracy, to miałam ostatnio […] oferty pracy, gdzie w wymaganiach było, że preferowane są osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności, niestety nie zgłosiła mi się żadna osoba.

Read the rest of this entry »

Narzędzia aktywizacji dla osób niepełnosprawnych

Stosowane w praktyce działania urzędów narzędzia aktywizacji zostały ocenione pozytywnie, ale unikano dawania im ocen maksymalnych. Najwyższe oceny skuteczności uzyskały typowe formy działania: doradztwo, pośrednictwo, dofinansowywanie zatrudnienia, szkolenia organizowane przez urząd, refundacja dostosowania stanowiska pracy, przygotowanie zawodowe w miejscu pracy i staże. Pozarutynowe formy aktywizacji, programy przygotowywane w centralach, wspieranie zdobywania wyższego lub podyplomowego wykształcenia lub podejmowania własnej aktywności gospodarczej zyskały niższe oceny. Natomiast negatywnie wartościowano systemy EURES, Krajową Bazę Ofert Pracy i sklepy z pracą.

Read the rest of this entry »

Kształcenie szkolne a potrzeby rynku pracy

Wywiady zrealizowane w trakcie badań monograficznych często wskazują na „rozchodzenie się” pracy szkół i potrzeb rynku pracy. Brak jest tak naprawdę synchronizacji między szkolnictwem przygotowującym do zawodu, a miejscowym rynkiem pracy, a w każdym przypadku jest ona potrzebna (powiat ostrowski1). Wydaje się, że podstawowym problemem jest trudność „spot-

Read the rest of this entry »

Kształcenie szkolne a potrzeby rynku pracy – ciąg dalszy

Jeśli mielibyśmy tak naprawdę pomagać młodym osobom niepełnosprawnym, to potrzebowalibyśmy szerszych informacji o młodzieży (powiat ełcki). Nie wiadomo więc tak naprawdę, jaka oferta edukacyjna, jakiego typu kursy i szkolenia byłyby szansą na znalezienie zatrudnienia dla danej osoby niepełnosprawnej. W efekcie proces przygotowania zawodowego odbywa się niejako „po omacku ” – nie wiadomo co powinno się oferować dziecku, jak rozwijać ofertę edukacyjną (powiat skarżyski).

Read the rest of this entry »

Konsekwencje dla funkcjonowania instytucji publicznych cz. II

Jeśli chodzi o to tam się wchodzi do takiego dużego pomieszczenia i jest sześć czy osiem osób. No i ja wchodzę i mówię coś do tej pani, a wszyscy słuchają. Dla mnie to jest coś nie tak. Uważam, że jeśli ktoś przychodzi z trudną sprawą i chce o niej powiedzieć, to powinien jednej osobie to mówić, a nie ośmiu. I niektóre kobiety są takie puste, że tak powiem. Kiedyś pojechałam po jakieś zaświadczenie do urzędu, trafiłam na taką kobietę [.. ,]8 i ona mówi tak – ty jesteś niepełnosprawna?! Poczułam się bardzo urażona, bo dla mnie nie jest tak prosto, jak mi ktoś tak mówi, jakoś mi trudno jest [.. ,]ja posiadam orzeczenie o niepełnosprawności, a tak bezpośrednio jak mi ktoś tak mówi, to jakoś mi tak strasznie ciężko. Zero jakiejś delikatności, podejścia do człowieka, takiego wyczucia brakowało. W […] toteż jest tak, że to jest instytucja, urząd. Nie zawsze się spotka człowieka miłego i mimo, że ja przebywam w tych instytucjach, to mam problem, żeby znaleźć kogoś, kto mi doradzi i chyba brakuje wiedzy w tych instytucjach.

Read the rest of this entry »

Job-sharing (podział miejsca pracy)

Job-sharing to forma zatrudnienia, w której dwóch albo więcej pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy dzieli między sobą stanowisko pracy pełnowymiarowej28. Pracownicy rozdzielają między sobą wynagrodzenie i inne świadczenia, jednak każdy z nich odpowiada indywidualnie za swoją pracę. Mają także swobodę w organizacji pracy (według wcześniej ustalonego planu, który zaakceptował pracodawca). Mogą podzielić się czasem pracy w ciągu dnia (na przykład każdy pracuje po cztery godziny), lub określonymi dniami tygodnia, tygodniami miesiąca. Praca może być również podzielona funkcjonalnie, ponieważ pracownicy zazwyczaj różnią się poziomem i rodzajem kwalifikacji, stażem, doświadczeniem29. W ten sposób wzajemnie się uzupełniają. Poza tym brak w prawie polskim przepisu, który rozwiązanie takie czyniłby niedopuszczalnym30.

Read the rest of this entry »

Integracja zawodowa osób niepełnosprawnych na otwartym rynku pracy

Młode osoby niepełnosprawne mają znacznie utrudniony dostęp do zatrudnienia na otwartym rynku pracy. Otwarty rynek pracy w swoim założeniu dostępny jest dla wszystkich zainteresowanych, w odróżnieniu od chronionego (zamkniętego) rynku pracy, polegającego na zatrudnieniu w specjalnych warunkach dostosowanych do psychofizycznych możliwości i ograniczonej wydajności osób niepełnosprawnych2. W Polsce chroniony rynek pracy tworzą głównie: Zakłady Pracy Chronionej, Zakłady Aktywności Zawodowej i Warsztaty Terapii Zajęciowej.

Read the rest of this entry »