Nietypowe formy zatrudnienia

Pojęcie nietypowe (atypowe) formy zatrudnienia nie jest pojęciem jednoznacznie zdefiniowanym i może być rozumiane w kilku kontekstach. Najczęściej nietypowość czy niestandardowość zatrudnienia jest rozumiana jako odejście od tradycyjnego, klasycznego stosunku pracy (zawartego na podstawie umowy o pracę, na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze czasu pracy, wykonywanego w wyznaczonym miejscu pracy i pod nadzorem pracodawcy), poprzez zwiększanie elastyczności czasu pracy, miejsca pracy, sposobu wynagradzania1. Stąd nietypowe formy zatrudnienia określane są często mianem elastycznych, uelastycznienie w tym wypadku oznacza: odejście od sztywnych ram klasycznego stosunku pracy2. W pracy pojęcia nietypowe i elastyczne formy zatrudnienia traktujemy równorzędnie.

W ramach danego stosunku pracy poszczególne elementy opisujące relacje między pracownikami i pracodawcami mogą podlegać różnemu stopniowi uelastycznienia. Dotyczyć to może na przykład: ustalania wysokości wynagrodzeń, obciążenia wynagrodzeń różnymi podatkami i składkami na ubezpieczenie społeczne, czasu pracy (długości i rozłożenia), gwarancji zatrudnienia, kontroli pracodawcy, możliwości pogłębiania kwalifikacji3. Nietypowość zatrudnienia dotyczyć może w różnym stopniu zatrudnienia pracowniczego, zawartego na podstawie stosunku pracy, ale i obejmuje zatrudnienie niepracow- nicze, regulowane na podstawie umów prawa cywilnego. Na przykład telepraca czy praca na projektach mogą mieć charakter pracowniczy (umowa o pracę) i niepracowniczy (umowa zlecenia). Odrębną kategorię w ramach form zatrudnienia stanowi samozatrudnienie, zapewniające dużą autonomię w zwiększaniu elastyczności popytu na pracę. W polskim prawie pracy można wyróżnić takie formy zatrudnienia, jak4:

– typowe zatrudnienie pracownicze: umowa o pracę na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy:

– zatrudnienie pracownicze, ale z mniejszymi gwarancjami bezpieczeństwa pracy, na przykład umowa o pracę na czas określony, umowa na czas wykonania określonej pracy, umowa na okres próbny:

– nietypowe/atypowe formy zatrudnienia pracowniczego, na przykład telepraca, praca tymczasowa:

– zatrudnienie na bazie umów cywilno-prawnych, na przykład umowa o dzieło, umowa zlecenia, umowa o pracę nakładczą:

– samozatrudnienie, umowa agencyjna.

Wszystkie te formy zatrudnienia mogą występować na otwartym rynku pracy. W wypadku osób niepełnosprawnych większość z nich może mieć charakter zatrudnienia wspieranego. Wsparcie może być kierowane do pracodawców lub osób niepełnosprawnych5. W naszym projekcie wybraliśmy przykłady form zatrudnienia pracowniczego i niepracowniczego, zróżnicowane ze względu na typ kontraktu, czas i miejsce pracy oraz samozatrudnienie.

Zostaw komentarz