Młodzi niepełnosprawni a świat instytucji

Sytuacja życiowa osób niepełnosprawnych jest w szczególnie silny sposób uzależniona od funkcjonowania świata instytucji stworzonych przez państwo (instytucji publicznych), a w ostatnim czasie również od rozwijających się struktur społeczeństwa obywatelskiego4. Z jednej strony jest to układ wymuszony przez generalne rozwiązania odnoszące się do dystrybucji świadczeń należnych osobom niepełnosprawnym na mocy prawnych zobowiązań państwa. Z natury rzeczy jest to pasywna część wzajemnych stosunków pomiędzy osobami niepełnosprawnymi i instytucjami, ponieważ odnosi się do doręczania świadczeń finansowych albo innych materialnych form pomocy, które są w miarę precyzyjnie określone przez przepisy prawne i rutynowo realizowane przez aparat administracyjny. Z drugiej strony, problem dotyczy przede wszystkim aktywnego wykorzystywania rozmaitych form usług społecznych, jakie mogą poprawiać jakość życia osób niepełnosprawnych, sprzyjać ich rehabilitacji medycznej, zawodowej i społecznej, umożliwiać lub ułatwiać uczestnictwo w aktywności dostępnej dla ludzi w pełni sprawnych w tym ogromnie ważnej aktywności zawodowej. Istnieje cały obszar spraw, których rozwiązywanie nie podlega wyłącznie rutynowym, automatycznym procedurom i jakie wymagają zarówno pewnej inicjatywy ze strony osoby niepełnosprawnej, jak i gotowości do aktywnego działania ze strony instytucji. Tak więc w działaniu instytucji publicznych wobec osób niepełnosprawnych mamy do czynienia z nieuchronnym rozziewem pomiędzy tym, co one wykonują w ramach narzuconych im prawnie zobowiązań a tym, co starają się zrobić jako instytucje zobowiązane wobec społeczeństwa do pomagania niepełnosprawnym tak, aby maksymalnie uczestniczyli oni w życiu swoich środowisk społecznych. Jest to tym bardziej istotne, że środowisko osób niepełnosprawnych nie stanowi prężnej, dobrze zorganizowanej grupy społecznej zdolnej do artykułowania swoich interesów i wywierania skutecznego nacisku dla ich realizacji.

Rozwiązywanie problemów zatrudnienia młodych osób niepełnosprawnych jest w Polsce uznawane za zadanie publiczne, a tym samym władze publiczne muszą tworzyć właściwe struktury organizacyjne, które zajmują się rozwiązywaniem problemów związanych z funkcjonowaniem tej kategorii osób w społeczeństwie, w tym w szczególności na rynku pracy.

Rozstrzygnięcia ustawowe przesądzają o tym, że problemami wsparcia dla młodych osób niepełnosprawnych zajmują się władze publiczne na szczeblu powiatu. Podstawę tego systemu wsparcia tworzą instytucje samorządowe: starostwa powiatowe lub urzędy miasta (w przypadku miast mających status powiatu grodzkiego), Powiatowe Centra Pomocy Rodzinie (PCPR), Powiatowe Urzędy Pracy (PUP), prowadzone przez samorządy szkoły powszechne i specjalne, poradnie pedagogiczno-psychologiczne, Warsztaty Terapii Zajęciowej (WTZ). Administracja rządowa wnosi swój wkład w funkcjonowanie tego systemu poprzez prowadzenie Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Zostaw komentarz