Młodzi niepełnosprawni a świat instytucji – ciąg dalszy

Listę aktorów uczestniczących w realizacji rozmaitych przedsięwzięć adresowanych do młodych osób niepełnosprawnych uzupełnić należy o organizacje pozarządowe o charakterze ogólnopolskim (na przykład Polski Związek

Głuchych, Polski Związek Niewidomych, Caritas) oraz lokalne organizacje pozarządowe (na przykład kluby i stowarzyszenia zajmujące się działalnością edukacyjną, kulturalną). Organizacje pozarządowe prowadzą swoje działania współpracując z administracją publiczną, a finansują swoje przedsięwzięcia korzystając ze środków budżetu samorządowego lub PFRON.

Kluczową pozycję w całym układzie działań związanych z aktywizacją zawodową osób niepełnosprawnych zajmująprzedsiębiorcy, gdyż to ich decyzje o zatrudnianiu pracowników niepełnosprawnych są praktyczną realizacją celów całego systemu wsparcia dla nich. Przedsiębiorcy, podejmując decyzje zatrudnieniowe muszą intensywnie i często kontaktować się z instytucjami, takimi jak PUP czy PFRON, gdyż stanowią one źródło informacji i dofinansowania należnego w przypadku przystosowania miejsca pracy przeznaczonego dla osoby niepełnosprawnej. Organizacja i przebieg kontaktów przedsiębiorców z administracją publiczną mają niewątpliwie silny wpływ na wzrost lub obniżanie się szans na zatrudnianie osób niepełnosprawnych.

Niniejsze opracowanie stanowi syntezę problematyki oddziaływania instytucji na aktywizację zawodową osób niepełnosprawnych, która była elementem szerszego badania przeprowadzonego w drugiej połowie 2006 roku. Prezentowane informacje, opinie i analizy opierają się na monografiach kilkunastu powiatów, które zostały zidentyfikowane jako mające dorobek w stosowaniu najlepszych praktyk w aktywizacji zawodowej młodych osób niepełnosprawnych. Monografie powstały w oparciu o informacje zastane (na przykład dane statystyczne) i informacje uzyskane w trakcie wywiadów przeprowadzonych przez ankieterów-badaczy z kompetentnymi informatorami, osobami pracującymi w instytucjach wspierających osoby niepełnosprawne, przedsiębiorcami i samymi osobami niepełnosprawnymi.

Ze względu na jakościowy charakter uzyskanego materiału empirycznego, poniższa analiza ma na celu raczej wskazanie problemów i postawienie pewnych hipotez, aniżeli sformułowanie całkowicie jednoznacznych wniosków o statusie generalizacji.

Z racji tego, że podstawowym obiektem zainteresowania jest w tym przypadku funkcjonowanie instytucji publicznych i ich społeczny odbiór, to analizowana problematyka będzie ujmowana z punktu widzenia adekwatności polityki instytucji publicznych wobec środowiska młodych osób niepełnosprawnych (czy cele tej polityki są poprawnie i jasno zdefiniowane oraz czy stosowane procedury zapewniają ich realizację): dostosowania struktur organizacyjnych do potrzeb i wymogów młodych osób niepełnosprawnych: jakości pracy organizacji i instytucji publicznych i ich podejścia do problemów środowiska młodych osób niepełnosprawnych.

Urzędy samorządowe jako podmioty działań na rzecz osób niepełnosprawnych

Z racji rozwiązań instytucjonalnych, efektywność działań prowadzonych w sferze aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych w dużej mierze zależy od tego, jakie podejście do tych zagadnień obowiązuje w praktyce pracy urzędów miasta i starostw powiatowych.

Pierwszym wskaźnikiem stosunku władz do tego problemu jest to, czy swoje działanie opierają na wyartykułowanych programach strategicznych, które porządkują całość tych zagadnień i określają priorytety w działaniach samorządu w odniesieniu do osób niepełnosprawnych. W trakcie przeprowadzonych badań stwierdziliśmy, że w większości wypadków władze samorządowe starają się opracowywać i wdrażać pewne strategiczne programy poprawy sytuacji osób niepełnosprawnych.

Dobrym przykładem takiego postępowania jest Gdynia, gdzie Rada Miasta w listopadzie 2000 roku uchwaliła Program kompleksowych działań na rzecz osób niepełnosprawnych. Zapoczątkował on ukierunkowane działania wobec osób niepełnosprawnych. Realizacja programu w kolejnych latach przyczyniła się do poprawy jakości życia osób niepełnosprawnych. Program się już zakończył, ale jego dorobek zaowocował wytworzeniem praktyki ciągłego podejmowania realizacji zadań, mających wesprzeć integrację osób niepełnosprawnych. Wszelkie działania władz miasta podejmowane są z zachowaniem kryterium tego, że obywatele Gdyni mają różny stopień sprawności, różne potrzeby i różne możliwości, bez zbędnego podziału na osoby pełno- i niepełnosprawne. Znajduje to także odzwierciedlenie w funkcjonowaniu samego urzędu.

Urzędy samorządowe jako podmioty działań na rzecz osób niepełnosprawnych cz. II

W Urzędzie Miasta działają dwa referaty odpowiedzialne za obsługę i współpracę z osobami niepełnosprawnymi – samodzielny referat ds. osób niepełnosprawnych oraz referat aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych będący jednostką należącą do Wydziału Polityki Gospodarczej. W Urzędzie działa także punkt obsługi osób niepełnosprawnych, do którego zazwyczaj w pierwszej kolejności kierują swe kroki osoby niepełnosprawne. Punkt pełni dwie podstawowe funkcje – pracownicy udzielają w nim kompleksowej informacji oraz świadczą pomoc w załatwieniu spraw w innych komórkach Urzędu Miasta. W celu wsparcia interesantów z wadami słuchu i mowy w punkcie dyżuruje tłumacz języka migowego. W Gdyni również, w Biurze Prezydenta działa Pełnomocnik Prezydenta ds. osób niepełnosprawnych. Spełnia on rolę ambasadora społeczności osób niepełnosprawnych, reprezentuje ją i ułatwia dialog między pełno- i niepełnosprawnymi. Wymienione podmioty nie zamykają się w swoim kręgu, jako jedyne odpowiedzialne za działania wobec osób niepełnosprawnych. […] Standardową już zasadą obowiązującą tr Urzędzie Miasta tr Gdyni jest to. że każdy referat, projektując swoje działania bierze pod uwagę osoby niepełnosprawne. Konsultacje w tym zakresie, pomoc i wspólne rozwiązywanie problemów są na porządku dziennym5.

Podobne podejście reprezentują władze innych dużych i średnich miast. W 2003 roku powołano w Poznaniu Pełnomocnika Prezydenta do spraw Osób Niepełnosprawnych. Jego działalność przyniosła wiele konkretnych zmian w podejściu Urzędu Miasta do kwestii obsługi osób niepełnosprawnych, między innymi zatrudniono tłumacza języka migowego, podjęto bardziej dynamiczną współpracę z organizacjami pozarządowymi. Realizowana jest strategia szerokiego włączania osób niepełnosprawnych do różnych dziedzin życia miejskiego pod hasłem „Poznań dla wszystkich”. Urząd opublikował Poznański informator dla osób niepełnosprawnych i ich rodzin, który zawiera między innymi rozbudowaną część poświęconą ofercie edukacyjnej dla młodzieży niepełnosprawnej.

Zostaw komentarz