Między stygmatyzacją a odrzuceniem

Ocena przygotowania zawodowego i społecznego młodych osób niepełnosprawnych do znalezienia i podjęcia pracy jest zdecydowanie negatywna w świetle przeprowadzonych badań. Ankiety skierowane do Powiatowego Urzędu Pracy (PUP) i badania monograficzne przynoszą zgodne wyniki we wskazaniu na podstawowe bariery dla szerszej aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Jako główną przeszkodę uznaje się niski poziom ich kwalifikacji, a następnie te specjalności i zawody, z jakimi opuszczają szkoły. Młodzi niepełnosprawni są głównie przygotowywani do pracy fizycznej, a wyuczone w szkole specjalności są często niedopasowane do zapotrzebowania lokalnego rynku pracy. Rola rynku pracy dla młodych osób niepełnosprawnych jest dużo większa niż dla innych grup młodzieży, ze względu na ich mniejszą mobilność i większą zależność od pomocy rodziny. Dodatkowo sposób ich przygotowania zawodowego w małym stopniu pomaga w późniejszym przekwalifikowaniu się. Jest to ważne obecnie, gdyż model jednorazowego przygotowania do pracy stał się już niewystarczający. W tej sytuacji Powiatowe Urzędy Pracy, których zadaniem jest pomoc osobom niepełnosprawnym w znalezieniu pracy, borykają się z problemami, które w tym momencie są trudne do naprawienia.

Niedostatki w przygotowaniu społecznym są w dużej mierze efektem statusu młodych niepełnosprawnych w systemie szkolnym. Społeczne uczenie się jest w nim niedostateczne, bądź jego efekty są odwrotne do oczekiwań. Jest to w znaczącym stopniu konsekwencja typowej ścieżki edukacyjnej młodych osób niepełnosprawnych. Oba etapy nauki szkolnej, ogólny i wyspecjalizowany, mają negatywny wpływ zarówno na umiejętności i kwalifikacje, jak i na przystosowanie społeczne. Nauka w szkole masowej bardzo często powoduje trwałe, negatywne skutki w wyniku niskiego uczestnictwa niepełnosprawnego w jej życiu. Natomiast szkoły specjalne grożą społeczną stygmatyzacją. W spe cjalistycznym przygotowaniu do pracy, brak jest natomiast odpowiedniej orientacji zawodowej. Ta grupa młodzieży, w odróżnieniu od innych kategorii uczniów, u których proces wyboru profesji może trwać dłużej, wymaga wczesnego i trafnego określenia przyszłego zawodu. Dobra wizja określonej ścieżki edukacyjnej i związanej z nią przyszłej trajektorii życiowej jest pomocna nie tylko dla samego niepełnosprawnego, pomagając mu w procesie autoadaptacji do swojej sytuacji, lecz i jego otoczenia: rodziny, pedagogów i wychowawców.

Zostaw komentarz