Działanie systemu wspierania zatrudnienia cz. II

W przypadkach, w których brakuje ścisłych liczb i danych, poprzez ankietę staraliśmy się o uzyskanie odpowiedzi szacunkowych, orientacyjnych. Zakładaliśmy, że pracownicy PUP, jako stykający się na co dzień z tymi zagadnieniami, mają w tej sprawie już pewne obserwacje i opinie, a ankieta może je zebrać i pokazać w szerszym przekroju.

W badaniu zrezygnowaliśmy z pewnych pytań, na przykład o relacje między instytucjami odpowiedzialnymi za wspieranie zatrudnienia na lokalnym rynku pracy, spodziewając się, że mimo, iż ankieta jest anonimowa, to w tym zakresie może nie przynieść w pełni wiarygodnych odpowiedzi.

Do oceny aktualnego systemu, obok wskazań na funkcjonalne i dysfunkcjonalne jego elementy, wprowadziliśmy pytanie o lokalne doświadczenia i formy działania warte upowszechnienia. Uznaliśmy, że niektóre z nich mogą się okazać korzystne dla szerszego spopularyzowania jako przykłady dobrych praktyk. Odpowiedzi na to pytanie pozwoliły nam wybrać powiaty do badań terenowych.

Wysyłka ankiet odbyła się 2 maja 2006 roku. Ankieta została rozesłana do 338 Powiatowych Urzędów Pracy obsługujących wraz z filiami 379 powiatów i 16 województw. Procedura zbierania odpowiedzi z powiatów trwała blisko trzy miesiące. W niektórych przypadkach musieliśmy zastosować procedurę wielokrotnego przypominania. Opóźnienia najczęściej tłumaczono nawałem pracy, co jest uzasadnione, jeśli weźmie się pod uwagę fakt, że w wielu powiatach nie ma wydzielonych stanowisk pracy do wyłącznej obsługi osób niepełnosprawnych. Ostatnie wypełnione ankiety dotarły do Instytutu Spraw Publicznych w pierwszej połowie lipca 2006 roku. W rezultacie otrzymaliśmy 335 wypełnionych ankiet3.

Prezentowany raport składa się z pięciu rozdziałów, w tym z trzech referujących wyniki badań. W rozdziale Zatrudnienie młodych osób niepełnosprawnych w opiniach pracowników Powiatowych Urzędów Pracy (E. Giermanowska) przedstawiono istniejący i preferowany model rynku pracy oraz szanse i przeszkody w podjęciu zatrudnienia. W rozdziale Upowszechnienie nietypowych form zatrudnienia a aktywizacja zawodowa młodych osób niepełnosprawnych (E. Giermanowska) omówiono wykorzystanie elastycznych form zatrudnienia i elastycznej organizacji czasu pracy w celu zwiększenia aktywności zawodowej młodych osób niepełnosprawnych. Rozdział Działalność Powiatowych Urzędów Pracy a aktywizacja zawodowa młodych osób niepełnosprawnych (J. Bartkowski) ukazuje działalność urzędów pracy na rzecz zatrudnienia osób niepełnosprawnych, podstawowe uwarunkowania i bariery. Opracowanie kończy rozdział 5 Wnioski i rekomendacje, które zostały sformułowane na podstawie wyników prezentowanego badania.

Polski model rehabilitacji zawodowej i zatrudnienia osób niepełnosprawnych

Polski model pracy i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych zakłada przechodzenie osoby niepełnosprawnej kolejno przez cztery ogniwa instytucjonalne – od rehabilitacji zawodowej do zatrudnienia1. Osoba niepełnosprawna może podjąć pracę w: Warsztatach Terapii Zajęciowej, Zakładach Aktywności Zawodowej, Zakładach Pracy Chronionej lub na otwartym rynku pracy. W łańcuchu tym Warsztaty Terapii Zajęciowej i Zakłady Aktywności Zawodowej traktowane są jako ogniwa przejściowe, które mają prowadzić do zatrudnienia na chronionym i otwartym rynku pracy.

Warsztaty Terapii Zajęciowej (WTZ) – to wyodrębnione organizacyjnie i finansowo placówki stwarzające osobom niepełnosprawnym niezdolnym do podjęcia pracy możliwość rehabilitacji społecznej i zawodowej w zakresie pozyskania lub przywracania umiejętności niezbędnych do podjęcia zatrudnienia. Mogą być organizowane przez fundacje, stowarzyszenia lub inne podmioty. Osoby niepełnosprawne uczestniczące w Warsztacie Terapii Zajęciowej nie mają statusu pracownika tylko status uczestnika. Dotychczasowe działania Warsztatów Terapii Zajęciowej wskazują, że uczestnictwo w zajęciach nie prowadzi do rotacji uczestników i przechodzenia osób niepełnosprawnych do innych form organizacyjnych rehabilitacji zawodowej2. Uczestnikami Warsztatów Terapii Zajęciowej są głównie osoby o małych szansach na pełną rehabilitację.

Zakłady Aktywności Zawodowej (ZAZ) – to wyodrębnione organizacyjnie i finansowo jednostki utworzone przez powiat, gminę, stowarzyszenie lub inną organizację społeczną, których statutowym zadaniem jest rehabilitacja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych. Jednostki te są głównie adresowane do osób niepełnosprawnych o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ich celem oprócz zatrudnienia jest rehabilitacja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych i przygotowanie ich do podjęcia pracy w Zakładzie Pracy Chronionej. ZAZ to stosunkowo nowe ogniwo w łańcuchu rehabilitacji zawodowej, które znajduje się we wstępnej fazie rozwoju3. Rozporządzenie MPiPS regulujące szczegółowe zasady, tryb i warunki tworzenia, finansowania i działania Zakładów Aktywności Zawodowej zostało wydane w 2000 roku4.

Zakłady Pracy Chronionej (ZPCH) – obecnie stanowią podstawowy element struktury organizacyjnej systemu rehabilitacji zawodowej. Jest tam zatrudniona większość osób niepełnosprawnych podlegająca rehabilitacji zawodowej. O status Zakładu Pracy Chronionej mogą ubiegać się pracodawcy spełniający określone kryteria formalne i organizacyjno-techniczne regulowane ustawą z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych5. Osoby niepełnosprawne zatrudnione w ZPCH powinny mieć zapewnioną w firmie doraźną i specjalistyczną opiekę medyczną, poradnictwo i usługi rehabilitacyjne. Oprócz rehabilitacji zawodowej Zakłady Pracy Chronionej powinny prowadzić też rehabilitację społeczną i przygotowywać osoby niepełnosprawne do podjęcia zatrudnienia na otwartym rynku pracy.

Zostaw komentarz