Charakter powiatu a aktywizacja młodych osób niepełnosprawnych

Działania na rzecz aktywizacji zawodowej młodych osób niepełnosprawnych są silnie uwarunkowane charakterem powiatu, jego położeniem i poziomem urbanizacji. Szanse na pracę młodego niepełnosprawnego są bardzo zdeterminowane wielkością powiatu. Im jest on większy i im bardziej ma charakter metropolitarny w regionie, tym one rosną. Ta sytuacja jest szczególnie niekorzystna dla młodych niepełnosprawnych z cięższymi schorzeniami i upośledzeniami.

Kwestię zróżnicowania szans młodzieży niepełnosprawnej w zależności od charakteru powiatu sygnalizowano w wywiadach pogłębionych, które stanowiły wstępny etap projektu10. Jedna z badanych rodzin młodych osób niepełnosprawnych specjalnie przeprowadziła się do dużego miasta, aby dać niepełnosprawnemu lepsze możliwości. Jest to na tyle znaczące, że można sądzić, że wpływa na większą koncentrację niepełnosprawnych w większych ośrodkach miejskich. Z danych Narodowego Spisu Powszechnego wynika, że osób niepełnosprawnych jest więcej w ośrodkach metropolitarnych (największe miasta w Polsce) (tabela 8). Z województw, wyższy od średniej odsetek osób niepełnosprawnych występuje w województwach lubelskim, lubuskim, małopolskim i wielkopolskim. Jednak trzeba zaznaczyć, że problem rozpoznawania niepełnosprawności także może wynikać z polityki orzecznictwa. Tendencja do częstszego orzekania o niepełnosprawności mogła niekiedy wiązać się z poziomem bezrobocia i realnymi szansami na zatrudnienie w danym regionie.

Charakter powiatu silnie wpływa na przepływ informacji, strukturę zapotrzebowania, oferty generowane przez rynek pracy i na szanse zatrudnienia osób z cięższymi schorzeniami. Liczba ofert pracy dla osób niepełnosprawnych wyraźnie korzystniej przedstawia się w powiatach wielkomiejskich (tabela 11).

Charakter powiatu a aktywizacja młodych osób niepełnosprawnych cz. II

Po pierwsze, wielkość ośrodka powiatowego wpływa na dostęp do informacji o zatrudnieniu. Wraz z jego wielkością rośnie poziom poinformowania niepełnosprawnych i zasoby informacyjne pracowników PUP. Poziom poinformowania (niepełnosprawnych i pracowników PUP) ocenia się wyżej w powiatach bardziej zurbanizowanych (r = 0,133)13 i o większej liczby ludności, że wraz ze wzrostem jednej skorelowanej wielkości proporcjonalnie rośnie druga. Współczynnik korelacji zawiera się w granicach od -1 do 1. Wartości graniczne osiąga dla idealnej korelacji dwu zjawisk. (r = 0,157). Z kolei na brak odpowiedniej informacji jako przeszkodę w zatrudnieniu częściej wskazuje się w powiatach ziemskich (r = 0,134) i bardziej oddalonych od centrów regionalnych (r = 0,130).

Po drugie, wielkość i charakter powiatu wpływa na rodzaj zapotrzebowania na pracę osób niepełnosprawnych. Na braki w kwalifikacji jako przeszkodę w zatrudnieniu częściej wskazuje się w powiatach bardziej zurbanizowanych (r = 0,143) i o wyższym poziomie zatrudnienia w usługach rynkowych (r = 0,128). Także w nich ocenia się jako wyższe szanse na zatrudnienie niepełnosprawnych z wykształceniem wyższym i policealnym. Są one oceniane jako większe w większych ośrodkach (r = 0,119) i tam, gdzie jest więcej dużych przedsiębiorstw, a więc rzadziej prowadzonych przez osoby fizyczne (r = 0,129).

Natomiast w powiatach mniej rozwiniętych, o bardziej tradycyjnej strukturze gospodarki lub z bardziej rozbudowaną siecią Zakładów Pracy Chronionej, większe szanse znalezienia zatrudnienia mają niepełnosprawni z wykształceniem średnim (niezależnie od typu: zasadnicze, technikum czy liceum). Są one oceniane jako lepsze w tych powiatach, gdzie wyższy jest odsetek zatrudnionych w przemyśle i budownictwie (r = 0,147) i gdzie jest więcej ofert pracy (r = 0,113).

Współczynnik statystyczny chi-kwadrat wskazuje na siłę zależności między dwiema zjawiskami jakościowymi. Jego wartość rośnie wraz z odległością od takiego rozkładu w tabeli krzyżowej, jaki by istniał, gdyby obie zmienne nie miały ze sobą związku. Wartości krytyczne wskazujące na związek między zmiennymi zależą od wielkości tabeli, określającej liczbę stopni swobody, oznaczanych skrótem df i przyjętego poziomu istotności p.

Po trzecie, wielkość powiatu zdecydowanie wpływa na szanse zatrudnienia osób niepełnosprawnych (tabele 9 i 10). Szanse na jej znalezienie przez osoby niepełnosprawne po szkole specjalnej są najmniej pesymistycznie oceniane w metropolitarnych miastach Polski, a najniżej możliwości ich zatrudnienia postrzega się w powiatach ziemskich. Prawie nie widzi się dla nich nadziei na pracę poza obecnymi i dawnymi stolicami województw.

Podobne zróżnicowanie widoczne jest w przypadku znacznej niepełnosprawności i obejmuje wszystkie cięższe przypadki, takie jak upośledzenie umysłowe, choroby psychiczne, epilepsja. Ich szanse są bardzo pesymistycznie postrzegane w powiatach położonych poza metropoliami. Są one oceniane nawet niżej niż dla absolwentów szkół specjalnych. Poza stolicami województw szanse na ich zatrudnienie są praktycznie niewielkie (tabela 10).

Zostaw komentarz